منظور از این مبحث این است که اگر آمر، مامور را به چیزی امر کند، آیا این امر او، نهی از ضد آن چیز هم هست یا نه ؟ ( مثلا اگر آمر به مامور امر کند که از مسجد ازاله نجاست کن، آیا با این امر، مامور را از ضد آن ( مانند نماز خواندن و ... ) نهی کرده یا نه ؟

قبل از توضیح مسیله ضد، باید چند نکته را یاداوری کنیم :

 *ضد عملی است که با امر امر منافات و تعارض دارد

* ضد بر دو نوع است :

- ضد عام: انجام ندادن و ترک آنچه بدان امر شده

- ضد خاص : هرعملی که انجام دادن آن، مانع از انجام دادن اَمر آمر می شود

- ضد عام امری است عدمی و ضد خاص امری است وجودی .

در مثال فوق :      

امر: ازاله نجاست از مسجد

ضد عام: عدم ازاله نجاست از مسجد ( یعنی انجام ندادن آنچه بدان امر شده )

ضد خاص : مانند نماز خواندن و ... ( یعنی هر عمل وجودی که انجام دادن آن، مانع از انجام دادن اَمر آمر می شود )

 

در مورد ضد عام : اصولیون معتقدند که امر به یک چیز، مقتضی نهی از ضد آن است و جایز نمی باشد

در مورد ضد خاص :

اکثر اصولیون معتقدند که امر به یک چیز، مقتضی نهی از ضد آن نیست ( یعنی نماز او صحیح است ) اگر چه با ترک آن ( ازاله نجاست ) گناه کرده است